فصل چهارم

ضوابط سنجش و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

ماده 43 – تعریف و اهداف :

ارزشیابی ، داوری و قضاوت در مورد آموخته ها و تغییر رفتار دانش آموز در جهت نیل به هدفهای آموزشی و پرورشی است که از طریق سنجش و اندازه گیری حاصل می شود ارزشیابی بخش جدایی ناپذیر فرایند یاددهی – یادگیری است و در موقعیّت های مختلف و متعدّد انجام می گیرد .

ارزشیابی در آموزش متوسّطه به منظور تحقّق اهداف زیر انجام می شود :

1 – بررسی و تعیین میزان پیشرفت آموزشی و پرورشی و تغییرات رفتاری دانش آموز .

2 – آگاه کردن دانش آموز از میزان پیشرفت آموزشی و پرورشی خود و آگاهی اولیای وی از وضعیت تحصیلی فرزندشان.

3 – تشخیص نارسایی های یادگیری دانش آموز و برنامه ریزی به منظور رفع آنها .

4 – تشخیص استعداد و علاقه دانش آموز به منظور راهنمایی آنان در امور شغلی و تحصیلی آینده .

5 – تقویت انگیزه و روحیه تلاش و ایجاد رقابتهای سالم در دانش آموز .

6 – سنجش کیفیّت و محتوای برنامه ها و عوامل مؤثّر در آموزش از طریق تحلیل نتایج ارزشیابی ها به منظور یافتن نارسائیها و رفع آنها .

7 – حصول اطمینان از تحقّق شرایط لازم در دانش آموز بمنظور ارتقاء به مراحل تحصیلی و یا سطوح مهارتی بالاتر .

ماده 44 : ارزشیابی از آموخته های دانش آموز در هر درس به سه صورت ورودی ، تکوینی و پایانی و با اهداف مشخص شدۀ ذیل به عمل می آید :

الف – ارزشیابی ورودی (آغازین) به منظور آگاهی از تواناییها و آمادگی های قبلی دانش آموز برای شروع مناسب فرایند یاددهی – یادگیری و جبران نارسائی ها و کاستی های احتمالی دانش آموز در آغاز سال تحصیلی توسّط معلمان انجام می گیرد .

ب – ارزشیابی تکوینی (مستمر) به منظور تقویت اعتماد به نفس ، تحکیم آموخته های دانش آموز ، آگاهی معلّمان از نقاط قوّت و ضعف درسی و نحوه عملکرد دانش آموز در فرایند یاددهی – یادگیری و پرورش روحیۀ تحقیق ، تفکّر ، تلاش ، ابتکار و فعالیّت های گروهی ، تدارک بازخورد مناسب به معلّمان ، دانش آموزان ، اولیاء و اتخاذ روشهای مناسب به منظور بهبود فرایند یاددهی – یادگیری انجام می شود .

ج – ارزشیابی پایانی (تراکمی) به منظور حصول اطمینان از میزان تحقّق هدفهای آموزشی و پرورشی و حصول اطمینان لازم برای احراز شرایط قبولی در هر درس انجام می گیرد .

ماده 45 : ارزشیابی تکوینی به صورت مستمر از نحوۀ مشارکت دانش آموز در فعالیّت های یاددهی – یادگیری و به شیوه های گوناگون و با تکیه بر آزمونهای کتبی ، شفاهی ، عملی ، بررسی تکالیف فردی و گروهی ، فهرست وارسی مشاهدۀ رفتار ، میزان فعالیّت ، تلاش ، ابتکار و خلاقیّت و . . . انجام می گیرد و نمره این ارزشیابی ها در هر مادّه درسی در هر سال تحصیلی در دو نوبت تعیین و منظور می شود .

تبصره – برای درسهائی که در دورۀ تابستانی ارائه می شود و درسهائی از شاخه فنّی و حرفه ای که فقط در طول یک نوبت ارائه می شوند نمرۀ ارزشیابی مستمر یک بار تعیین و منظور می شود .

فصل پنجم

  شیوه هدایت تحصیلی دانش آموزان و ضوابط آن

ماده 96 : هدف :

   هدایت دانش آموز به مناسب ترین شاخه یا رشته تحصیلی ، بر اساس استعداد و علاقۀ وی و به تناسب امکانات و نیازهای کشور .

ماده 97 : ادارات کلّ آموزش و پرورش استانها خط مشی های هدایت تحصیلی را با توجّه به سیاست های کلی توسعه و ضوابط هدایت تحصیلی اعلام شده با تأکید بر نیازهای شغلی که توسّط وزارت متبوع به آنها ابلاغ می شود ، به ادارات آموزش و پرورش شهرستان ، منطقه و نواحی ابلاغ می کنند .

ماده 98 : شهرستانها ، مناطق و نواحی ، ظرفیتهای شاخه / رشته تحصیلی را در هر سال تحصیلی به طور کتبی با توجّه به امکانات به واحدهای آموزشی اعلام می کنند .

ماده 99 : مسؤولان منطقه ، ناحیه یا شهرستان با همکاری مدیران و مشاوران واحدهای آموزشی در طول هر سال تحصیلی خطّ مشی های توسعه و تعدیل ظرفیت هر شاخه / رشته را بر اساس علاقه و استعدادها و تقاضاهای دانش آموزان و اولیای آنان به ادارۀ کلّ آموزش و پرورش استان اعلام می کنند . ادارات کلّ اطلاعاتی را که به این ترتیب حاصل می شود در تدوین خط مشی های هدایت تحصیلی منظور خواهند کرد .

ماده100 : مشاوران ، کلّیّه اولیاء دانش آموزان پایه اوّل را مطابق تقویم اجرایی ، به واحد آموزشی دعوت می کنند و ضمن توضیح اهداف نظام آموزش متوسّطه در مورد سیاستهای آتی کشور ، مسائل علمی ، فرهنگی ، فن آوری و میزان نیاز جامعه به تخصصهای مختلف و اهمیت هر یک از شاخه ها / رشته های تحصیلی ، آنان را راهنمایی می کنند و پس از برگزاری جلسات متناوب در نیمه دوم فروردین سال اوّل ، نمون برگ شماره (4) (نظر والدین ‌دانش آموز در مورد شاخه / رشته تحصیلی دانش آموز) را ارائه و در نیمه اوّل اردیبهشت جمع آوری می کنند .

ماده 101 : مشاور باید ، در طول سال تحصیلی پایه اوّل به طور گروهی و انفرادی طی جلساتی با دانش آموزان ، اطلاعات مورد نیاز را در خصوص رشته های تحصیلی ، مشاغل مرتبط ، سیاستهای توسعه . . . در اختیار آنان قرار دهد و سپس نمون برگ شمارۀ 3 (نظر خواهی از دانش آموز) را در نیمه دوّم فروردین سال اوّل به آنان تحویل و در نیمه اوّل اردیبهشت جمع آوری کند .

ماده 102 : مشاور باید ، با همکاری مدیر دروس پس از توجیه معلّمان ، نمون برگ شمارۀ 2 (نظر معلّمان درسهای مربوط نسبت به وضعیت درسی دانش آموزان) را بعد از امتحانات نوبت اوّل در اختیار معلّم مربوط قرار دهد و حدّاکثر دو هفته قبل از شروع امتحانات نوبت دوم سال اوّل جمع آوری کند و پس از انتقال به نمون برگ شمارۀ (5) هر دانش آموز ، امتیاز رشته ها را محاسبه کند و مورد استفاده قرار دهد .

ماده 103 : مشاور ، پس از جمع بندی نتایج آزمونهای استعداد و رغبت ، نظر خواهی از معلّمان ، اولیا ، دانش آموز و بررسی مدارک موجود در پرونده های تربیتی - تحصیلی و نمرات مربوط ، نمون برگ شماره 5 ، را تکمیل و نظر خود را در هر یک از شاخه ها و رشته های تحصیلی در مورد دانش آموز با لحاظ اولویتها در نمون برگ شماره یک ثبت می کند .

تبصره – در واحدهای آموزشی که مشاور به میزان مورد نیاز وجود ندارد بر اساس شیوه نامه ای که اداره کلّ مشاوره و بهداشت مدارس با هماهنگی سایر دفاتر ذیربط ابلاغ می کند نیروی انسانی مورد نیاز جهت انجام امور هدایت تحصیلی دانش آموزان تأمین خواهد شد .

ماده 104 : معلّمان موظّفند بمنظور بررسی وضعیت آموزشی دانش آموز در درسهای مختلف با مشاور همکاری لازم را داشته باشند .

ماده 105 : متصدی امور دفتری یا مسؤول ثبت نمرات موظّف است نمرات درسهای مرتبط با شاخه ها و رشته ها و امتیاز بررسیهای مشاوره ای را در نمون برگ شمارۀ یک هدایت تحصیلی ثبت و امضاء کند .

ماده 106 : مسؤولیّت حسن اجرای امر هدایت تحصیلی دانش آموزان و تأیید نهایی نمون برگ شمارۀ یک هدایت تحصیلی به عهده مدیر واحد آموزشی می باشد .

ماده 107 : نمون برگ شماره یک هدایت تحصیلی باید همزمان با اعلام نتایج امتحانات خرداد ماه سال اوّل برای دانش آموز صادر شود . و پس از تأیید و امضاء آن توسّط مسؤول ثبت نمرات ، مشاور و مدیر واحد آموزشی با دعوت از اولیاء دانش آموز در اختیار آنان قرار گیرد .

تبصره – دانش آموزی که شرایط شاخه / رشته مورد نظر خود را کسب نکرده است ، مطابق با ماده 111 این فصل شرایط وی بررسی و پس از راهنماییهای لازم حدّاکثر تا پایان شهریور ماه مجدداً نسبت به تکمیل نمون برگ شماره یک هدایت تحصیلی عنداللزوم اقدام خواهد شد .

ماده 108: ملاکهای هدایت تحصیلی

الف : نمرات دورۀ راهنمائی تحصیلی و پایۀ اوّل متوسّطه دانش آموز برابر نمون برگ شمارۀ یک هدایت تحصیلی (به میزان 50 امتیاز)

ب : نظر مشاور بر اساس بررسیهای مشاوره ای (به میزان 50 امتیاز)  

ماده 109 : ضوابط مربوط به نمرات درسی رشته ها و شاخه های مختلف

1- رشته ریاضی فیزیک :

1-1- مجموع سه نمره پذیرفته شده خرداد یا شهریور هر یک از درسهای ریاضی و علوم تجربی در سه پایه در دورۀ راهنمایی تحصیلی ، بدون ضریب کمتر از 30 نباشد .

2-1- نمرۀ درس ریاضی (1) (پایه اول) در دورۀ متوسّطه حدّاقلّ 12 باشد و درس فیزیک (1) و آزمایشگاه را با موفّقیّت(کسب حدّاقلّ نمره 10) گذرانده باشد .

3-1- مجموع نمرات درسهای مرتبط با رشته در دورۀ راهنمایی و پایۀ اوّل دورۀ متوسّطه باید حدّاقلّ 96 باشد و یا به عبارت دیگر معدّل درسهای مرتبط با رشته از 12 کمتر نباشد .

2- رشته علوم تجربی :

1-2- مجموع سه نمرۀ پذیرفته شدۀ خرداد یا شهریور هر یک از درسهای ریاضی و علوم تجربی ، در سه پایه در دورۀ راهنمائی تحصیلی ، بدون ضریب کمتر از 30 نباشد .

2-2- در دورۀ متوسّطه درسهای ریاضی (1) ، شیمی (1) و آزمایشگاه و علوم زیستی و بهداشت (درسهای پایه اوّل) را با موفّقیّت (کسب نمره حدّاقلّ 10) گذرانده باشد و حدّاقلّ در یکی از سه درس مذکور نمره 12 اخذ کرده باشد .

3-2- مجموع نمرات درسهای مرتبط با رشته در دورۀ راهنمائی و پایه اوّل دورۀ متوسّطه باید حدّاقلّ 108 باشد یا به عبارت دیگر معدّل درسهای مرتبط با رشته از 12 کمتر نباشد .

3- رشته ادبیّات وعلوم انسانی :

1-3- مجموع سه نمرۀ پذیرفته شدۀ خرداد یا شهریور هر یک از درسهای ادبیّات فارسی (معدّل درسهای فارسی ، دستور ، املاء و انشاء) و عربی در سه پایه در دورۀ راهنمایی تحصیلی ، بدون ضریب کمتر از 30 نباشد .

2-3- در درسهای ادبیّات فارسی (1) ، زبان فارسی (1) ، عربی (1) و مطالعات اجتماعی پایه اوّل متوسّطه نمرۀ حدّاقلّ 10 را کسب کرده باشد و نمرۀ درس ادبیّات (معدّل نمرات درسهای ادبیّات فارسی (1) و زبان فارسی (1) حدّاقلّ 12 باشد.

3-3- مجموع نمرات درسهای مرتبط با رشته در دورۀ راهنمائی و پایۀ اوّل دورۀ متوسّطه باید حدّاقلّ 108 باشد یا به عبارت دیگر معدّل درسهای مرتبط با رشته از 12 کمتر نباشد .

 4 – رشته علوم و معارف اسلامی :

1-4- مجموع سه نمرۀ پذیرفته شدۀ خرداد یا شهریور هر یک از درسهای ادبیّات فارسی (معدّل درسهای فارسی ، دستور ، املاء و انشاء) و عربی در سه پایه در دورۀ راهنمایی تحصیلی ، بدون ضریب کمتر از 30 نباشد .

2-4- در درسهای ادبیّات فارسی (1) ، زبان فارسی (1) ، (که معدّل آنها بعنوان نمرۀ درس ادبیّات در نمون برگ ثبت می شود) عربی (1) و تعلیمات دینی و قرآن (1) نمرۀ حدّاقلّ 10 را کسب کرده باشد و حدّاقلّ در یکی از دو درس عربی (1) یا تعلیمات دینی و قرآن (1) نمره 12 اخذ کرده باشد .

5 – شاخه فنّی وحرفه ای :

1-5- مجموع سه نمرۀ پذیرفته شدۀ خرداد یا شهریور هر یک از درسهای ریاضی ، علوم تجربی و حرفه و فن در سه پایه در دورۀ راهنمایی بدون ضریب کمتر از 30 نباشد .

2-5- در دورۀ متوسّطه از درس ریاضی (1)  نمرۀ حدّاقلّ 10 و از درس کارگاه خود اتّکائی نمرۀ حدّاقلّ 12 کسب کرده باشد چنانچه نمرۀ درس کارگاه خود اتّکایی دانش آموز کمتر از 12 باشد در هدایت تحصیلی وی منظور نمی شود .

3-5 - مجموع نمرات درسهای مرتبط با شاخه ، در دورۀ راهنمایی و پایه اوّل دورۀ متوسّطه باید حدّاقلّ 132 باشد و در صورت عدم انتخاب یا حذف درس کارگاه خود اتکائی حدّاقلّ 120 باشد . یا به عبارت دیگر معدّل درسهای مرتبط با شاخه از 12 کمتر نباشد .